پيشگفتار
تجارت موتور محركه رشد اقتصادي در كشورهاي مختلف جهان است كه در روند سرمايه گذاري
، ايجاد اشتغال و تورم زدائي تأثير مستقيم دارد و در نهايت به رفاه بيشتر و
استاندارد بالاتر زندگي مردم در جوامع مختلف مي انجامد.
حدود يك سوم توليد جهاني كالاها ، در مبادلات تجاري
ميان ملل رد وبدل مي شود . تجارت به موتور محركه قوي توليد جهاني تبديل شده ودر دو
دهه اخير از رشد قابل توجهي برخوردار شده است . اما رشد تجارت بدون وجود ابزار
وتجهيزات خدمات حمل ونقل امكان پذير نبوده ونيست . بررسي وزن وارزش ونوع كالاهاي
ترانزيتي ورشد آنها مي تواند بيانگر بهبود موقعيت اقتصادي كشورهاي مقصد وضرورت
ايجاد تسهيلات وبازاريابي براي صادرات كالا به اين كشورها باشد.
موقعيت سوق الجيشي كشورمان بعنوان پل ترانزيت كشورهاي
آسيائي واروپائي وهمچنين كشورهاي مشترك المنافع با كشورهاي همجوار خليج فارس خصوصاً
تسهيلات فراهم شده در مرزهاي شرقي وغربي كشور مي تواند بعنوان يك فرصت ممتاز وطلائي
براي تسهيل ترانزيت ودر نتيجه افزايش انتقال را فراهم نمايد.
بررسي هاي اوليه نشان مي دهد عبور هر يك ميليون تن
كالا از كشور براي بيست هزار نفر به طور مستقيم ايجاد اشتغال مي كند وبدين ترتيب با
احتساب 9 ميليون تن كالا از ايران در سال 82 بطور مستقيم يكصد وهشتاد هزار فرصت
شغلي در كشور ايجاد مي كند .
ترانزيت كالا از كشور علاوه بر دستاوردهاي اقتصـادي ،
امنيت كشورها در منطقــه را به هم گره مي زند وباعث افزايش ضريب امنيتي كشور نيز مي
شود .
ايران به دليل عضويت در كنوانسيونهاي بين المللي
تسهيلات ، حداكثر تسهيلات لازم را براي ترانزيت كالا فراهم مي كند ودر صورت قصور به
راحتي از دستاوردهاي اقتصادي ، امنيتي و سياسي آن محروم خواهد شد چرا كه بلافاصله
مسيرهاي جديد ترانزيتي جانشين مسيرهاي ايران مي شود .
با استفاده از آمارهاي ترانزيت خارجي وبا ارائه برنامه ريزيها و سياستهاي اصولي مي
توان مبادلات بين المللي كشور ودرآمدهاي ناشي از آن را افزايش و با تبديل راههاي
كشور به شاهراههاي تجاري بين المللي ، تجارت خارجي كشور را رونق وبه افزايش صادرات
، توليد ، اشتغال ورشد صنعت توريسم كمك كرد.
از سال 1377 ، نظام آماري ترانزيت خارجي وكارنه تير در
دفتر آمار وخدمات ماشيني گمرك ايران طراحي وبه صورت ماهيانه براساس گمرك مبدأ ،
گمرك مقصد ، نوع ترانزيت ونوع كالا براساس وزن وارزش از گمركات اجرائي جمع آوري وبا
ثبت آن در سيستم مذكور گزارش مقايسه اي براي آن ارائه مي شد . از سال 1379 با توجه
به نياز سنجي عمومي ، آمار تزانزيت براساس اطلاعات مربوط به كشورهاي مبدأ ومقصد نيز
ثبت گرديد.
گمرك ايران اقدامات عمده اي در جهت تسهيل ترانزيت
انجام داده است كه بطور خلاصه عبارتند از:
راه اندازي ستاد ويژه تسريع ترانزيت وارائه خدمات ويژه
به شركت هاي حمل ونقل بين المللي بطور 24 ساعته
طراحي و ارائه نقشه الكترونيك به رانندگان عبوري از
قلمرو جمهوري اسلامي ايران وارائه اطلاعات لازم در خصوص قوانين ترانزيت در ايران به
آنها
تسويه يك روزه كارنه تير در گمركات مقصد كارنه تير
راه اندازي سيستم رديابي ترانزيت در گمركات مهم
ترانزيتي وامكان كنترل از طريق ستاد مركزي گمرك ايران
فراهم نمودن امكانات ترانزيت فرآورده هاي نقتي به ويژه
به صورت سوآپ در مبادي شمالي وجنوبي كشور
ايجاد امكانات وتهيه تجهيزات بمنظور ترانسشيپمنت وحمل
مركب كالا كه منجر به افزايش ترانزيت گرده است .
قبول بن بيمه براي شركتهاي حمل ونقل
همكاري ومساعدت در جهت انتقال كالاهاي ترانزيتي
وكمكهاي بشر دوستانه به كشورهاي افغانستان وعراق
اعلام گمركات پيرانشهر وباشماق وخسروي بعنوان گمركات
ترانزيتي بمنظور سهولت در انجام عمليات ترانزيتي
پيش بيني مكانيزم هاي لازم جهت تسهيل ترانزيت در قانون
جديد امور گمركي
مكانيزه كردن سيستم شركتهاي حمل ونقل بين المللي وقرار
دادن آن بر روي اينترانت گمرك بمنظور سهولت دسترسي گمركات اجرائي
اتخاذ تدابير لازم براي استفاده از كارت هوشمند (Smart card) در پروانه ترانزيت بمنظور جلوگيري از جعل اسناد
ارائه خدمات شبانه روزي ترانزيت در برخي از گمركات مهم
ترانزيتي از قبيل گمرك شهيد رجائي ـ بازرگان
تفويض اختيار رسيدگي به كليه امور ترانزيت از قبيل
(تأخير ـ تغيير ـ مقصد و...) به گمركات اجرائي
صدور گواهي قبولي براي وسائط نقليه ومحفظه بار حامل
كالا از سوي كليه گمركات مجاز به انجام تشريفات مبدأ كارنه تير
هماهنگي با سازمانهائي نظير سازمان انرژي اتمي ، وزارت
بهداشت و درمان وآموزش پزشكي جهت رسيدگي به نحوه ارائه مجوز جهت ترانزت كالا
تلاشهاي معاون طرح وبرنامه ومعاون حقوقي واداره كل
ترانزيت ودفتر آمار وخدمات ماشيني در روان سازي ، مكانيزه نمودن وتسريع عمليات
ترانزيت وكاركنان زحمتكش در گمركات اجرائي در بكارگيري رويه هاي مذكور وپشتيباني
ساير ادارات و واحدها كه موجب تسهيل وتسريع ترانزيت خارجي شده ، شايسته قدرداني است
.
همكاري صميمانه كليه دست اندركاران تهيه وچاپ اين آمار
در گمركات اجرائي و اداره كل خدمات و تداركات آقاي صيدي و دفتر آمار و خدمات ماشيني
جناب آقاي كاخكي ، سركار خانم مدني ، سركار خانم خيالي ، آقاي عرفانيان و خانم
عبداله زاده كه در اين زمينه فعال و پيگير بوده اند شايسته تقدير است.
در اينجا لازم مي داند توجه كاربران محترم را به
توضيحات ذيل جهت استفاده بهتر از اين سالنامه جلب نمايد.
تعاريف عملياتي :
وزن كالا براساس وزن ناخالص (با بسته بندي ) مي باشد.
مبناي ارزش دلاري ، نرخ رسمي كشور بر مبناي هر دلار
7924 ريال است .
كشور مبدأ اولين كشوري است كه ترانزيت از آنجا صورت
گرفته است .
كشور مقصد آخرين كشوري است كه كالاي ترانزيتي در آنجا
ترخيص وتخليه مي گردد.
گمرك مبدأ اولين گمركي است كه كالاي ترانزيتي از آنجا
وارد كشور مي گردد.
گمرك مقصد آخرين گمركي است كه كالاي ترانزيتي از آن
گمرك از كشور خارج مي گردد.
اميد است مجموعه حاضر مورد استفاده مديران ، كارشناسان
، تجار وپژوهشگران اقتصاد و بازرگاني خارجي قرار گيرد ومنشاء اثر بخش در برنامه
ريزي وتوسعه ترانزيت كشور باشد.
اميدواريم با دريافت نظرات وپيشنهادات صاحبنظران
زيربخش ترانزيت بتوانيم نسبت به رفع نقايص اين مجموعه اقدام كنيم .
مسعود كرباسيان
رئيس كل گمرك ايران