«بسمه تعالي»

بررسي آمار عملكرد گمرك جمهوري اسلامي ايران

در سه ماهه اول سال 1384

عصر حاضر با تحولات و دگرگونيهاي وسيعي همراه گرديده و ترديدي نيست كه اين روند پرشتاب در قرن آينده با رويدادهاي شگفت انگيز ديگري ادامه خواهد يافت. در اين ميان ارائه هر نظر و يا نظريه اي و نيز اتخاذ تصميم عقلائي در حيطه عمل فردي ، گروهي و يا كلان اجتماعي منوط به دستيابي به اطلاعات و آمار قابل اعتماد در كليه زمينه هاي مورد بحث است. گمرك جمهوري اسلامي ايران در راستاي اهداف و وظايف خود ، هر ماه آمار و اطلاعات اخذ شده از گمركات را ، با نهايت دقت و صحت ، در اختيار مديران ، كارشناسان و عموم علاقمندان قرار مي دهد . صفحات حاضر ، خلاصه گزارشات آمار عملكرد جمهوري اسلامي ايران ، در سه ماهه اول سال 1384 شامل عناوين صادرات ، واردات ، ترانزيت ، درآمد ، مسافرين ورودي و خروجي ، بسته هاي پستي ، تجارت چمداني ، بازارچه هاي مرزي و قاچاق كالا مي باشد. اميد است كه اين گزارش مورد استفاده عموم كاربران قرار گيرد. لطفاً با ارائه نظرات و پيشنهادات گرانقدر خود ما را در هرچه ارائه بهتر گزارش راهنمائي فرمائيد.

1. آمار عملكرد بازرگاني خارجي كشور

الف) صادرات غير نفتي

به استناد آمارهاي موجود ، طي سه ماهه اول سال 1384 مقدار 3/4545 هزار تن انواع كالاهاي غير نفتي به ارزش 6/1750 ميليون دلار از طريق مبادي گمركات كشور به خارج صادر گرديد. اين ارقام در مقايسه با دوره مشابه سال 1383 مبين اين واقعيت است كه صادرات كالاهاي غيرنفتي طي سه ماهه اول سال 1384 به لحاظ وزن 25 درصد و به لحاظ ارزش 5/17 درصد افزايش داشته است. لازم به ذكر است كه از رقم 6/1750 ميليون دلار ، 9 ميليون دلار از محل تجارت چمداني و 4/143 ميليون دلار از طريق بازارچه مرزي بوده است. متوسط ارزش يك تن كالاهاي صادراتي كشور طي سه ماهه اول سال 1384 حدود 6/351 دلار بوده كه نسبت به دوره مشابه سال قبل حدود 3/8 درصد كاهش داشته است. عناوين پنج قلم از كدهاي تعرفه اي كه داراي بيشترين سهم از مجموع ارزش صادرات كالاهاي غير نفتي ميباشند به ترتيب شامل : «آهن آلات و فولاد» با 5/22 درصد سهم ، «ساير محصولات پتروشيمي» با 4/10 درصد ، «فرش دستباف» با 4/5 درصد ، «پسته و مغز پسته» با 9/4 درصد و «آلومينيوم ساخته شده» با 1/3 درصد ميباشند. بدين ترتيب پنج قلم عمده صادراتي در مجمــــــوع 3/46 درصد از كل ارزش صادرات كالاهاي غير نفتي را به خود اختصاص داده اند. مقايسه آمار عملكرد با پيش بيني برنامه طي سه ماهه اول سال 1384 حاكي از 8/74 درصد تحقق در ارقام بوده كه با احتساب تجارت چمداني و بازارچه هاي مرزي درصد تحقق ارقام عملكرد به 96/81 درصد افزايش مي يابد. گمرك شهيد رجائي از لحاظ سهم وزني و ارزشي كالاهاي صادراتي به ترتيب با 6/45 درصد و 5/26 درصد بالاترين سهم را در بين گمركات به خود اختصاص داده است.

ب) واردات

براساس آمار و اطلاعات موجود ، طي سه ماهه اول سال 1384 مقدار 1/7661 هزار تن انواع كالاهاي مورد نياز كشور به ارزش 1/8818 ميليون دلار از طريق مبادي گمركات اجرائي به ايران وارد شده كه در مقايسه با واردات سال قبل به لحاظ وزن 1/13 درصد و به لحاظ ارزش 1/16 درصد افزايش داشته است. متوسط قيمت هر تن كالاي وارداتي به كشور حدود 1151 دلار بوده كه در مقايسه با مدت مشابه سال قبل حدود 6/2 درصد افزايش نشان ميدهد. پنج قلم از عمده ترين اقلام وارداتي به كشور بر حسب بيشترين سهم در ارزش كل واردات بترتيب شامل : «ساير لوازم و ماشين آلات صنعتي مكانيكي» با 7/20 درصد سهم ، «آهن آلات» با 2/11 درصد سهم ، «لوازم صنعتي برقي» با 5/6 درصد سهم ، «مواد اوليه پلاستيك» با 3/3 درصد سهم و «ماشين آلات راهسازي» با 5/2 درصد سهم بوده است. از اينرو در مجموع پنج قلم عمده وارداتي ياد شده حدود 2/44 درصد از كل ارزش واردات طي سه ماهه اول سال 1384 را به خود اختصاص داده اند. بيشترين حجم فعاليتهاي گمركي در امور واردات كالا به لحاظ بالاترين وزن و ارزش كالاي وارداتي مربوط به گمرك شهيد رجائي با سهم 8/40 درصد وزن و 4/50 درصد در ارزش ميباشد.

2. آمار ترانزيت خارجي

طي سه ماهه اول سال 1384 ، بالغ بر 1/1686 هزارتن كالا به ارزش 5/24822 ميليارد ريال معادل 3/2920 ميليون دلار از كشور ترانزيت شده است . مقايسه ارقام ياد شده نسبت به دوره مشابه سال قبل حاكي از كاهش 7/49 درصدي در وزن و افزايش 8/8 درصدي در ارزش ميباشد. مهم ترين اقلام ترانزيتي غيركارنه تير از نظر ارزش ، خـودرو با 8/10 درصد ، مواد غذائي با 4/4 درصد ، سوخت با 6 درصد از ارزش كل ترانزيت بوده اند. طي سه ماهه اول سال 1384 ، گمركات شهيد رجائي با 7/57 درصد ، سرخس با 2/15 درصد و بـازرگان با 4/5 درصد از ارزش كل ترانزيت مهمترين گمركات مبدأ ترانزيتي و گمركات دوغارون با 6/30 درصد ، شهيد رجائي با 5/13 درصد و آستارا با 2/9 درصد از ارزش كل ترانزيت ، مهمترين گمركات مقصد ترانزيتي كشور بوده اند. كشورهاي امارات متحده عربي با 4/43 درصد ، ازبكستان با 9/12 درصد و تركمنستان با 7/6 درصد از ارزش كل كالاهاي ترانزيتي به ترتيب رتبه اول تا سوم را در بين كشورهاي مبدأ به خود اختصاص داده اند.

كشورهاي افغانستان با 4/32 درصد ، امارات متحده عربي با 5/15 درصد و آذربايجان با 1/9 درصد از ارزش كل كالاهاي ترانزيتي ، به ترتيب مقام اول تا سوم را در بين كشورهاي مقصد به خود اختصاص داده اند.

3. آمار درآمد گمركات كشور

طي سه ماهه اول سال 1384 ، ميزان درآمدهاي وصولي گمركات بالغ بر 2/7482 ميليارد ريال بوده كه با توجه به مدت مشابه سال قبل حدود 5/39 درصد رشد داشته است. اين ميزان درآمد حدود 4/79 درصد از بودجه مصوب را تحقق نموده است. درآمد گمركات كشور از بابت واردات خودرو بالغ بر 4/215 ميليارد ريال بوده كه در مقايسه با بودجه مصوب 1575 ميليارد ريال بيانگر تحقق 7/13 درصد بودجه ميباشد.درآمد گمركات كشور بدون احتساب خودرو بالغ بر 8/7266 ميليارد ريال بوده كه در مقايسه با بودجه مصوب 7845 ميليارد ريال بيانگر تحقق 6/92 درصد عملكرد گمركات ميباشد.براساس آمارهاي موجود ، رقم ضمانتمامه حدود 5/2007 ميليارد ريال بوده كه با احتساب اين رقم ، درآمد گمركات در طي اين مدت بالغ بر 7/9489 ميليارد ريال ميگردد كه در مقايسه با بودجه مصوب ، بيانگر تحقق 7/100 درصدي درآمد ميباشد. گمرك شهيد رجائي با كسب درآمد 1/3566 ميليارد ريال يا 6/47 رتبه اول ، گمرك شهـريار با اختصــاص 2/544 ميليارد ريال يا 3/7 درصد رتبه دوم و گمرك بندر امام خميني با 4/528 ميليارد ريال 1/7 درصد رتبه سوم را كسب نموده است.

4. آمار مسافرين ورودي و خروجي

طي سه ماهه اول سال 1384 ، بالغ بر 1/1147 هزار نفر مسافر وارد كشور شده اند كه نسبت به دوره مشابه سال قبل از افزايش 9/18 درصدي برخوردارشده است .تفكيك آمار مسافرين ورودي ايراني و خارجي طي سه ماهه اول سال 1384 حاكي از آن است كه بالغ بــــر 6/72 درصد از مسافرين ورودي ايراني و 4/27 درصد از مسافرين ورودي خارجي بوده اند . بررسي مسافرين ورودي برحسب گمركات كشور حاكي از آن است كه گمـرك مهرآباد با اختصاص 4/32 درصد از مسافرين ورودي رتبه اول ، گمرك دوغارون با 9/17 درصد از مسافرين ورودي رتبه دوم و گمرك بازرگان نيز با اختصاص 5/10 درصد از مسافرين ورودي سومين رتبه را به خود اختصاص داده اند .طي سه ماهه اول سال 1384 ، حدود 2/1047 هزار نفر مسافر از كشور خارج شده اند كه نسبت به دوره مشابه سال قبل از رشد 2/10 درصدي برخوردار شده است . تفكيك آمار مسافرين خروجي حاكي از آن است كه 1/77 درصد از مسافرين خروجي ايـراني و 9/22 درصد خارجي بوده اند. بررسي مسافرين خروجي برحسب گمركات كشور حاكي از آنست كه گمرك مهرآباد با اختصاص 8/34 درصد از مسافرين خروجي رتبه اول ، گمرك بازرگان با 1/12 درصد از مسافرين خروجي رتبه دوم و گمرك جلفا با 4/9 درصد از مسافرين خروجي رتبه سوم را به خود اختصاص داده اند.

5. آمار بسته هاي پستي ورودي و خروجي كشور

طي سه ماهه اول سال 1384 ، بالغ بر 3/94 هزار بسته كالا به وزن 2/228 تن و بــــه ارزش 4/14 ميليارد ريال به عنوان بسته پستي به كشور وارد شده است. مقايسه ارقام ياد شده با سال قبل ، حاكي از آنست كه بسته هاي پستي ورودي از افزايش 6/5 درصدي از لحاظ وزني و افزايش 7/1 درصدي از لحاظ ارزشي نسبت به ارقام دوره مشابه سال قبل برخوردار شده است . گمرك امانات پستي با اختصاص 81 درصد از وزن و 7/77 درصد از ارزش كالاهاي ورودي رتبه اول را به خود اختصاص داده است . ارزش متوسط هر بسته پستي ورودي طي سه ماهه اول سال 1384 ، حدود 5/152 هزار ريال بوده است كه نسبت به دوره مشابه سال قبل از افزايش 3/4 درصدي برخوردار شده است . در طي همين مدت بالغ بر 4/63 هزار بسته كالا به وزن 9/260 تن و به ارزش 2/9 ميليارد ريال به عنوان بسته پستي از كشور خارج شده است . تعداد بسته ، وزن و ارزش بسته هاي پستي خروجي در طي اين مدت به تـرتيب از 5 ، 3/6 و 2/5 درصد كاهش نسبت به ارقام مشابه سال 1383 برخوردار شده است. گمرك امانات پستي با اختصاص 5/90 درصد از وزن و 72 درصد از ارزش كالاهاي خروجي رتبه اول را به خود اختصاص داده است . براساس اين آمار ارزش متوسط هر بسته پستي خروجي طي سه ماهه اول سال 1384 حدود 145 هزار ريال بوده كه نسبت به رقم دوره مشابه سال 1383 از كاهش 1/0 درصدي برخوردار شده است.

6. آمار تجارت چمداني به كشورهاي CIS

طي سه ماهه اول سال 1384 ، بالغ بر 9/8 ميليون دلار كالا از گمركات مرزي به كشورهاي CIS صادر شده است كه نسبت به دوره مشابه سال قبل حدود 8/0 درصد كاهش داشته است. اين ميزان صادرات حدود 6/0 درصد صادرات كشور طي سه ماهه اول سال 1384 ميباشد. گمرك آستارا با 6/3 ميليون دلار يا 6/40 درصد از تجارت چمداني رتبه اول ، گمرك لطف آباد با 3/2 ميليون دلار يا 3/25 درصد رتبه دوم و گمرك سرخس با 1/1 ميليون دلار يا 6/12 درصد رتبه سوم را به خود اختصاص داده است.

7. آمار صادرات از بازارچه هاي مرزي

طي سه ماهه اول سال 1384 ، بالغ بر 4/143 ميليون دلار كالا از 29 بازارچه مرزي كشور صادر شده است كه نسبت به دوره مشابه سال قبل از افزايش 6/65 درصدي برخوردار شده است . اين ميزان صادرات معادل 9 درصد كل صادرات كشور ميباشد. بازارچه پرويز خان با اختصاص 3/17 درصد از ارزش صادرات بازارچه ها رتبه اول ، بازارچه يزدان با 1/12 درصد رتبه دوم و بازارچه دوغارون با 2/11 درصد رتبه سوم را به خود اختصاص داده اند.

8. آمار قاچاق كالا

طي سه ماهه اول سال 1384 ، تعداد پرونده هاي قاچاق كالاي كشف شده حدود 16768 پرونده و به ارزش 2/364 ميليارد بوده كه در مقايسه با مدت مشابه سال قبل از نظـر تعداد حدود 6/12 درصد و از نظر ارزش نيز حدود 7/2 درصد كاهش نشان مي دهد. تعداد پرونده هاي زير ده ميليون ريال حدود 14605 پرونده و به ارزش 5/70 ميليارد ريال بوده كه در مقايسه با مدت مشابه سال قبـل از نظر تعداد 6/13 درصد كاهش و از نظر ارزش 7/5 درصد افزايش نشان ميدهد. از تعداد كل پرونده هاي قاچاق حدود 1/87 درصد مربوط به پرونده هاي با ارزش زير ده ميليون بوده كه از نظر ارزش تنها 3/19 درصد از ارزش كل مربوط به پرونده هاي زير ده ميليون ريال بوده است. تعداد متهمين در مدت ياد شده 22807 نفر بوده كه نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود 6/2 درصد كاهش نشان مي دهد. تعداد پرونده هاي محكوم شده حدود 3243 پرونده به ارزش 1/39 ميليارد ريال بوده كه در مقايسه با مدت مشابه سال قبل از نظر تعداد 6/32 درصد و از نظر ارزش 4/9 درصد كاهش نشان مي دهد.در ميان گمركات كشور ، بيشترين تعداد پرونده هاي قاچاق مربوط به گمرك سيستان و بلوچستان با 5/32 درصد سهم و بالاترين ارزش پرونده هاي قاچاق مربوط به گمركات مستقل با سهم 9/27 درصد بوده است.

در حوزه نظارت سيستان و بلوچستان بيشترين تعداد پرونده مربوط به گمرك زابل با 1195 پرونده و در حوزه نظارت مستقل بيشترين ارزش پرونده ها مربوط به گمرك جنوب تهران با 8/65 ميليارد ريال بوده است.