بررسي اجمالي عملكرد بازرگاني خارجي كشور در سه ماهة اول سال 1384

براساس نتايج حاصل از آمار مقدماتي گمرك جمهوري اسلامي ايران در سه ماهة اول سال 1384 ، مقدار 3/4545 هزار تن انواع كالاهاي غير نفتي به ارزش 6/1750 ميليون دلار صادر گرديده است كه در مقايسه با مدت مشابه سال 1383 از نظر وزني 25 درصد و از نظر ارزشي 5/17 درصد افزايش نشان مي دهد كه از اين رقم 9 ميليون دلار از محل تجارت چمداني و 4/143 ميليون دلار از طريق بازارچه هاي مرزي صادر گرديده است. لازم به ذكر است كه ارزش صادرات در سه ماهة اول سال 1383 معادل 1490 ميليون دلار بوده است. متوسط قيمت هر تن كالاي صادراتي در سه ماهة اول سال 1384 حدود 6/351 دلار بوده كه در مقايسه با مدت مشابه سال قبل حدود 3/8 درصد كاهش نشان ميدهد. قيمت صادرات هر تن كالاي غير نفتي در سه ماهة اول  سال 1383 حدود 4/383 دلار بوده است .مطابق جدول شماره (1) ، در سه ماهة اول سال 1384 از كل صادرات غير نفتي كشور ، بخش كالاهاي صنعت و پتروشيمي از نظر وزني و ارزشي بيشترين سهم را به خود اختصاص داده است. در سه ماهة اول سال 1384 بخش صنعت و پتروشيمي از نظر وزني و ارزشي داراي سهمي معادل 8/62 درصد و 9/72 درصد، بخش كشاورزي داراي سهمي معادل 4/3 درصد و 5/13 درصد ، بخش فرش و صنايع دستي داراي سهمي معادل 1/0 درصد و 2/8 درصد و بخش مواد معدني داراي سهمي معادل 6/33 درصد و 4/5 درصد بوده است. مقايسه عملكرد صادرات غيرنفتي با ارقام پيش بيني شده * نشان مي دهد كه حدود 8/74 درصد از اهداف برنامه تحقق يافته است كه با اضافه كردن تجارت چمداني و بازارچه هاي مرزي ، اين رقم به 96/81 درصد افزايش پيدا مي كند.جدول شماره (2) , اقلام عمده صادرات كالاهاي غيرنفتي را نشان مي دهد . بر طبق همين جدول صادرات آهن آلات و فولاد با 5/359 ميليون دلاريا 5/22 درصد از كل ارزش صادرات رتبه اول را در بين اقلام بدست آورده است. ساير محصولات پتروشيمي با 6/166 ميليون دلار يا 4/10 درصد رتبه دوم ، فرش دستباف با 4/86 ميليون دلار يا 4/5 درصد رتبه سوم و پسته و مغز پسته با 6/78 ميليون دلار يا 9/4 درصد از كل ارزش صادرات رتبه بعدي را به خود اختصاص داده است . ديگر اقلام عمده شامل آلومينيوم ساخته شده ، ساير كالاهاي صنعتي ، مصنوعات مسي ، فيروزه و سنگهاي قيمتي ، نفتاي سبك و مصنوعات پلاستيكي و ملامين مي باشد.مجموع سهم ده قلم عمده صادرات غيرنفتي در سه ماهة اول سال 1384 حدود 3/57 درصد از كل ارزش و 1/29 درصد از كل وزن صادرات غيرنفتي بوده است . اين در حالي است كه در سه ماهة اول سال 1383 مجموع سهم ده قلم عمده ياد شده حدود 9/46 درصد از كل ارزش و 1/27 درصد از كل وزن صادرات در مدت ياد شده بوده است. صادرات اين اقلام در سه ماهة اول سال 1384 نسبت به مدت مشابه سال قبل از لحاظ ارزش حدود 1/40 درصد و از لحاظ وزني حدود 1/34 درصد افزايش پيدا كرده است. از ده قلم عمده صادراتي در مدت مورد بررسي ، هفت قلم با 8/44 درصد از كل ارزش صادرات مربوط به بخش صنعت و پتروشيمي بوده است . متوسط قيمت يك كيلو كالا از اقلام عمده معادل 7/0 دلار بوده و اين در حاليست كه بيشترين قيمت يك كيلو كالا مربوط به فيروزه و سنگهاي قيمتي و فلزات گرانبها با 4/11 هزار دلار ، فرش دستباف با 6/28 دلار و پسته و مغز پسته با 4 دلار بوده است.  در مدت مذكور گمرك شهيد رجائي بندر عباس بالاترين سهم وزني و ارزشي را به خود اختصاص داده است . اين گمرك از نظر سهم وزني و ارزشي كالاهاي صادراتي به ترتيب 6/45 درصد و 5/26 درصد را به خود اختصاص داده است . گمرك بندر امام خميني با 7/21 درصد از لحاظ وزن و 5/20 درصد سهم از لحاظ ارزش رتبه دوم را هم از لحاظ وزن و هم از لحاظ ارزش كسب نموده است .

جدول شماره (1). سهم وزني وارزشي صادرات گروههاي مختلف كالاهاي غيرنفتي

در سه ماهة اول  سالهاي 84-1383

گروههاي مختلف كالايي	سه ماهة اول سال 1384		سه ماهة اول سال 1383		اختلاف سهم سال 84 از سال 83
	سهم وزني	سهم ارزشي	سهم وزني	سهم ارزشي	سهم وزني	سهم ارزشي
صنعت وپتروشيمي	8/62	9/72	1/82	5/68	3/19-	4/4
كشاورزي	4/3	5/13	9/4	20	4/1-	5/6-
فرش وصنايع دستي	1/0	2/8	20/0	6/7	1/0-	6/0
مواد معدني	6/33	4/5	8/12	9/3	8/20	5/1
جمع كل	100	100	100	100	0	0

بخش صنعت و پتروشيمي

بـراساس نتايج حاصل از آمار مقدماتي گمرك جمهوري اسلامي ايران در سه ماهة اول سال 1384 مقدار 4/2856 هزار تن انواع كالاهاي صنعتي به ارزش 8/1164 ميليون دلار صادر گرديده است كه در مقايسه با مدت مشابه سال قبل از نظر وزني حدود 3/4 درصد كاهش و از نظر ارزش حدود 9/21 درصد افزايش پيدا كرده است. سهـم وزني و ارزشي صادرات بخش صنعت و پتروشيمي از كل صادرات غير نفتي به ترتيب 8/62 و 9/72 درصد بوده است . سهم وزني و ارزشي محصولات صنعتي در سبد كالاهاي غير نفتي در سه ماهة اول سال 1384 نسبت به مدت مشابه سال قبل به ترتيب  حـدود 3/19 كاهش و 4/4 افزايش پيدا كرده است. قيمت صادرات بخش صنعت و پتروشيمي در سه ماهة اول سال 1384 نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود 4/27 درصد افزايش پيدا كرده است . اقلام عمده صادرات بخش صنعت و پتروشيمي به ترتيب شامل : «آهن آلات وفولاد» با 5/359 ميليون دلار ارزش و 9/30 درصد سهم ارزشي از بخش صنعت و پتروشيمي ، «ساير محصولات پتروشيمي» با 6/166 ميليون دلار ارزش و 3/14 درصد سهم ، «آلومينيوم ساخته شده» با 8/48 ميليون دلار ارزش و 2/4 درصد سهم ، «ساير كالاهاي صنعتي» با 7/47 ميليون دلار ارزش و 1/4 درصد سهم , «مصنوعات مسي» با 7/35 ميليون دلار ارزش و 1/3 درصد سهم از بخش صنعت و پتروشيمي بوده است. پنــج قلم ياد شده در بخش صنعت و پتروشيمي در سه ماهة اول سال 1384 حدود 6/56 درصد سهم و 3/658 ميليون دلار ارزش صادراتي داشته است.

بخش كشاورزي

براساس نتايج حاصل از آمار مقدماتي گمرك جمهـوري اسـلامي ايران در سه ماهة اول سال 1384 ، مقـدار 3/156 هزار تن انواع كالاهاي كشاورزي به ارزش 2/216 ميليون دلار صادر گرديده كه در مقايسه با مدت مشابه سال قبل از نظر وزني 9/11 درصد و از نظر ارزشي 4/22 درصد كاهش نشان مي دهد . متوسط قيمت صادرات هر تن كالاي كشـاورزي در سه ماهة اول سال 1384 حدود 3/1383 دلار بوده كه در مقايسه با مدت مشابه سال قبل حدود 9/11 درصد كاهش نشان مي دهد . سهم وزني و ارزشي بخش كشاورزي از كل صادرات غير نفتي كشور در مدت مورد بررسي به ترتيب برابر 4/3 درصد و 5/13 درصد بوده است كه در مقايسه با مدت مشابه سال قبل از نظر وزني 4/1 و از نظر ارزشي 5/6 كاهش نشان مي دهد. اقلام عمده صادراتي بخش كشاورزي به ترتيب شامل: «پسته و مغز پسته» با 3/36 درصد سهم ارزشي و 6/78 ميليون دلار ارزش صادرات ، «كشمش وانواع آن» با 3/10 درصد سهم ارزشي و 3/22 ميليون دلار ارزش صادرات , «پوست و انواع سالامبور» با 2/9 درصد سهم و 8/19 ميليون دلار ارزش , «زعفرن» با 1/8 درصد سهم و 5/17 ميليون دلار ارزش صادرات و«احشام» با 3/7 درصد سهم ارزشي و 8/15 ميليون دلار ارزش بوده است . پنج قلم اول بخش كشاورزي از كل صادرات اين بخش در سه ماهة اول سال 1384 حدود 2/71 درصد سهم و 154 ميليون دلار ارزش صادرات داشته است .

 بخش فرش و صنايع دستي

براساس نتايج حاصل از آمار مقدماتي گمـرك جمهـوري اســلامي ايران در سه ماهة اول سال 1384 حـدود 3/4963 تن انواع كالاهاي صنايع دستي به ارزش 6/131 ميليون دلار صـادر گرديده كه در مقايسه با مدت مشابه سال قبل از نظر وزني 2/25 درصد كاهش و از نظر ارزش حدود 6/23 درصد افزايش نشان ميدهد. متوسط قيمت هر تن كالاي صنايع دستي حدود 5/26 هزار دلار بوده است كه در مقايسه با مدت مشابه سال قبل حدود 2/65 درصد افزايش نشان مي دهد . سهم وزني و ارزشي بخش فرش و صنايع دستي از كل صادرات غير نفتي كشور به ترتيب 1/0 درصــد و 2/8 درصد بوده كه در مقايسه با مدت مشابه سال قبل از نظر وزني حدود 1/0 كاهش و از نظر ارزشي 6/0 افزايش داشته است .مهمترين كالاي صادراتي اين بخش شامل: «فرش دستباف» با 7/65 درصد سهم ارزشي و 4/86 ميليون دلار ارزش صادرات بوده است . صادرات فرش دستباف در مقايسه با مدت مشابه سال قبل از نظر وزني 2/16 درصد  كاهش و از نظر ارزش نيز حدود 8/3 درصد كاهش داشته است . متوسط قيمت صادرات فرش دستباف براي هر كيلو در سه ماهة اول سال 1384 برابر 6/28 دلار بوده كه نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود 8/14 درصد افزايش نشان مي دهد . بعد از فرش دستبافت ، مهمترين كالاي صادراتي اين بخش در سه ماهة اول سال 1384 ، فيروزه و سنگهاي قيمتي و فلزات گرانبها با 3/26 درصد سهم و 6/34 ميليون دلار صادرات بوده است . 

بخش مواد معدني

بر اساس نتايج حاصل از آمار مقدماتي گمرك جمهـوري اسلامي ايران در سه ماهة اول سال 1384 مقدار 6/1527 هزار تن به ارزش 7/85 ميليون دلار انواع مواد معدني صادر گرديده كه در مقايسه با مدت مشابه سال قبل از نظر وزن 3/227 درصد و از نظر ارزش 2/59 درصد افزايش پيدا كرده است . متوسط قيمت صادرات هر تن مواد معدني حدود 1/56 دلار بوده كه در مقايسه با مدت مشابه سال قبل حدود 4/51 درصد كاهش نشان مي دهد. از كل صادرات غيرنفتي كشور در سه ماهة اول سال 1384 بخش صادرات مواد معدني از نظر وزني و ارزشي به ترتيب سهمي معادل 6/33 درصد و 4/5 درصد داشته كه نسبت به مدت مشابه سال قبل از نظر وزني 8/20 افزايش و از نظر ارزشي 5/1 افزايش نشان مي دهد.اقلام اساسي صادراتي اين بخش شامل : «سنگ و كنسانتره روي» با 6/22 درصد سهم ارزشي و 3/19 ميليون دلار ارزش صادرات , «سنگ وكنسانتره موليبدن» با 16 درصد سهم ارزشي و 7/13 ميليون دلار ارزش صادرات و«سنگ ساختماني كار نشده» با 8/11 درصد سهم ارزشي و 1/10 ميليون دلار ارزش بوده است كه در مجموع سهم سه قلم ياد شده فوق حدود 4/50 درصد يا 1/43 ميليون دلار بوده است .

بخش دوم : واردات

باستناد آمار مقدماتي گمرك جمهوري اسلامي ايران در سه ماهة اول سال 1384 مقدار 1/7661 هزار تن انواع كالاهاي مورد نياز به ارزش 1/8818 ميليون دلار وارد گرديده كه در مقايسه با مدت مشابه سال قبل از نظر وزني 1/13 درصد و از نظر ارزش 1/16 درصد افزايش نشان مي دهد. متوسط قيمت هر تن كالاي وارداتي حدود 1151 دلار بوده كه در مقايسه با مدت مشابه سال قبل حدود 6/2 درصد افزايش نشان ميدهد. جدول شماره (3) ، اقلام عمده وارداتي در سه ماهة اول سال 1384 را نشان مي دهد . بيشترين ارزش و سهم وارداتي در مدت مذكور مربوط به «ساير لوازم و ماشين آلات صنعتي مكانيكي» با 1/1825 ميليـون دلار واردات و 7/20 درصد سهم بوده است . آهن آلات و لوازم صنعتي برقي به ترتيب با 2/11 و 5/6 درصد سهم ارزشي ، رتبه هاي دوم و سوم وارداتي را داشته اند . براساس جدول شماره (3) ، در مدت مذكور بيشترين افزايش ارزش واردات مربوط به «ذرت» با 8/122 درصد و كمترين افزايش ارزش واردات مربوط به «ساير لوازم و ماشين آلات صنعتي مكانيكي» با 8/5 درصد بوده است . كل ارزش واردات اقلام عمده درسه ماهة اول سال 1384 از نظر وزن وارزش سهمي معادل 2/49 درصد و 7/53 درصد از كل واردات كالا داشته اند.براي مدت مذكور معادل 8073 ميليون دلار انواع كالا به كشور پيش بيني شده بود كه با توجه به واردات 1/8818 ميليون دلاري حدود 2/109 درصد از اهداف برنامه واردات كالا داشته ايم يعني 2/9 درصد بيشتر از برآورد واردات كالا داشته ايم . در مدت مذكور گمرك شهيد رجائي بندر عباس بالاترين سهم وزني و ارزشي را در بين گمركات كشور به خود اختصاص داده است . اين گمرك از نظر سهم وزني و ارزشي كالاهاي وارداتي به ترتيب حـدود 8/40 و 4/50 درصد را به خود اختصاص داده است . بر همين پايه ، گمرك بندر امام خميني از لحاظ سهم وزني با 30 درصد و از لحاظ سهم ارزشي با 4/12 درصد رتبه دوم را در ميان گمركات كشور از لحاظ واردات كسب نموده اند . (ضمناً بر اساس جدول شماره (4) طي سه ماهه اول سالجاري ، 809 دستگاه خودرو بـــه ارزش 2/24 ميليون دلار واردات قطعي گرديده است) .

جدول شماره (2). صادرات كالاهاي غيرنفتي و اقلام عمده آن در سه ماهة اول سالهاي 84-1383

نوع كالا

سه ماهة اول سال 1384

سه ماهة اول سال 1383

درصد تغييرات

وزن (هزار تن)

ارزش (ميليون دلار)

متوسط قيمت يك كيلو كالا (دلار)

سهم كالا از

وزن (هزارتن)

ارزش (ميليون دلار)

متوسط قيمت يك كيلو كال ا(دلار)

سهم كالا از

وزن

ارزش

وزن

ارزش

وزن

ارزش

آهن آلات و فولاد

1/681

5/359

5/0

15

5/22

7/360

6/148

4/0

9/9

7/10

8/88

142

ساير محصولات پتروشيمي

2/377

6/166

4/0

3/8

4/10

3/373

9/103

3/0

3/10

4/7

1

4/60

فرش دستبافت *

3

4/86

6/28

1/0

4/5

6/3

9/89

9/24

1/0

4/6

2/16-

8/3-

پسته و مغز پسته

8/19

6/78

4

4/0

9/4

1/33

144

3/4

9/0

3/10

2/40-

4/45-

آلومينيوم ساخته شده

8/42

8/48

1/1

9/0

1/3

2/21

5/35

7/1

6/0

5/2

8/101

7/37

ساير كالاهاي صنعتي

5/22

7/47

1/2

5/0

3

8/24

2/50

2

7/0

6/3

5/9-

1/5-

مصنوعات مسي

1/43

7/35

8/0

9/0

2/2

5/11

4/11

1

3/0

8/0

4/273

8/213

فيروزه و سنگهاي قيمتي

0

6/34

3/11415

0

2/2

0

2/8

6/7807

0

6/0

7/188

1/322

نفتاي سبك

116

29

3/0

6/2

8/1

4/145

3/45

3/0

4

2/3

2/20-

9/35-

مصنوعات پلاستيكي و ملامين

7/16

7/28

7/1

4/0

8/1

5/12

17

4/1

3/0

2/1

3/33

69

جمع اقلام عمده

2/1322

8/915

7/0

1/29

3/57

2/986

9/653

7/0

1/27

9/46

1/34

1/40

ساير كالا ها

1/3223

6/682

2/0

9/70

7/42

5/2650

5/740

3/0

9/72

1/53

6/21

8/7-

جمع كل

3/4545

3/1598

4/0

100

100

7/3636

4/1394

4/0

100

100

25

6/14

*   در سه ماهه اول سال 1384 حدود 8/893 هزار متر مربع فرش صادر شده است.

جدول شماره (3) . اقلام عمده واردات در سه ماهة اول سالهاي 84-1383

نوع كالا

سه ماهة اول سال 1384

سه ماهة اول سال 1383

درصد تغييرات

وزن (هزار تن)

ارزش (ميليون دلار)

متوسط قيمت يك كيلو كالا (دلار)

سهم كالا از

وزن (هزارتن)

ارزش (ميليون دلار)

متوسط قيمت يك كيلو كالا (دلار)

سهم كالا از

وزن

ارزش

وزن

ارزش

وزن

ارزش

ساير لوازم و ماشين آلات صنعتي مكانيكي

4/175